جشن نوروز
سال نو مبارک
روزوصل ازبیم هجران توگریان گذشت! آه عیدآمدپس ازعمری ودرباران گذشت
مقدمه
در فرهنگ و سنن هر قوم و ملتي، روزهايي وجود دارد كه ريشه ی تاريخي وفرهنگي داشته و جلوه اي از باورهايي است كه تا مقدسات ديني و مذهبي آنها پيش رفته و هويت فرهنگي و تاريخي آن جامعه را به نمايش گذاشته است. يكي از اين روزها آغاز سال نو خورشيدي است كه از شايعترين آيين هاي جهاني به شمار مي رود و كمتر تمدني را خواهيم يافت که از آن تهي باشد، هر قومي بر اساس تاريخ و فرهنگ و مذهب خود آغاز سال نو را در قالب برپايي مراسم و جشن هاي ملي ومذهبي پاس مي دارد.
وازاین روزبا میمون تجلیل به عمل آمده ودرمراکز فرهنگی رهبران سیاسی،شخصیت های علمی وفرهنگی فرارسیدن این روز را به مردم شاد باش می گویند.
و یکی ازجاهای که آغاز سال نو با جشن باشکوه همراه است جمهوری اسلامی افغانستان است که ذیلاً توضیح خواهد داده شد وقبل از آن شاید خوب باشد که واژه ی عید ونوروز را مورد بررسی قرار بدهم.
عيد به معناى بازگشت به وضعيت مطلوب گذشته است و به روزهاى سرور و شادى نيز گفته مى شود.[1]
روز فراهم آمدن قوم،روز جشن اهل اسلام،وروز مبارکی است که درآن روز مردم شادی کنند وبه یک دیگر تبریک گویند.واز«عود» گرفته شده است[2]
نوروز
رسیدن آفتاب به برج حمل اول بهار راگوید.[3]
پس ازمعنی لغوی می توان به این نتیجه رسید که ؛ روزاول حمل روزی است ؛روزی بازدید اقوام،شادی وسرور امادر حد اعتدال خودش.
نوروز در جمهوری اسلامی افغانستان
نوروز در بلخ:
آفتاب روشن بهار برشهر ميتابد وگنبد روضه ای مبارک هنگام شب چراغان است.درخيابانهای شهر جميعت بزرگ از مردم منتظر آغاز مراسم نوروزی هستند. تااینکه؛ در روزهاي اول سال؛ دشت هاي بلخ وديوار و پشت بام هاي گِلي آن پر از گل سرخ مي شود ،لذا جشن نوروز و جشن گل سرخ هر دو به يك معني به كار مي رود. در صبح اولين روز عيد نوروز علم "مبارك امام علي ( ع )" با مراسم خاص و با شكوهي برافراشته مي شودکه به معناي آغاز رسمي جشن نوروز مي باشد. و تا چهل شبانه روز ادامه مي يابد ،و در اين مدت حاجتمندان و بيماران براي شفا در پاي اين علم مقدس به چله مي نشينند. گفته شده بسياري از بيماران لاعلاج در زير همين علم شفا می يابند.
مفهوم يک شعر معروف افغانستانی دراین زمينه چنين است" درروز نوروز، هنگاميکه جنده برافراشته شود، خداوند رحيم مريضان را شفاء ونابينايان را بينا ميسازد."
مردم اين مرزبوم بر اين باورند كه اگربه هنگام بر افراشتن علم، علم به آرامي و بدون لرزش و توقف از زمين بلند شود سالي كه در پيش است نيكو و ميمون خواهد بود.
بعد از بالا بردن علم مبارک امیر المؤ منین (ع) منتظر باز شدن روضه ی سخی می مانند تازیارت بکنند.
زایرین بخصوص نا بینا یان هنگام داخل شدن روضه، حین زیارت قفل ها را میکشند ، اگرقفلی دردست شخصی باز گردد. شوروهیجان زایرین بالا مشیود، که با، با زشدن قفل دروازۀ روضه ی حضرت علی(ع) نویدی ازقبول شدن توبۀ آن به دربارخدا ،بازشدن دروازه ی خوشبختی بروی آن است.
کابل:
وهمزمان بابلخ در اقسا ونقاد این سرزمین جشن های باشکوه نیز بر گزار می شوند بالخصوص در پای تخت (کابل) و در سخی علم امیر المؤمنین(ع) هنگام تحویل سال نو در حضور انبوه ازجمعیت بالا می شوند.
البته قبل از آن وعاظ ، مداحان ،به وعظ منقبت خوانی بالخصوص در مدح مولی الموحدین امیرالمؤمین (ع) فاتح خیبر می پردازند. وجالب این جا است که خطیب طور سخنرانی خویش را تنظیم می کند که در همان لحظه ی سال تحویل می شود باید سخنان او به کلام گهر بار خاتم النبیین حضرت محمد مصطفی (ص) برسد که حضرت به مناسبت جنگ خیبر فرمود: من فردا علم را به دست کسی می سپارم که کلید خیبر را بدست گرفته باز گردد.
در همین لحظه علم حضرت را به اهتزاز می آورند ومردم سراز پانمی شناسند وهمه برای زیارت آن علم یاعلی(ع) گویان هجوم می آورند.
ودیگر از آيين و رسم نوروزي این سرزمين مي توان به، انجام مسابقات مختلف از قبيل: بزكشي، اسپ دوانی، شتر سواري، و كشتي خاص و... اين منطقه اشاره نمود.
مراسم خانواده گی نوروزدرکابل :
مردمان بومی کابل ازقدیم الایام در روزنوروزبجای هفت سین وهفت شین ؛ هفت قسم میوه ی خشک مثل: بادام ، پسته ،خسته ، چهارمغز، کشمش ، نخود وخشک زردآلو( اشتق) که اوبیک ها وترک تبارها آنرا (غولینگ) میگویند. ازبازارخریداری نموده شب نوروزمقداری ازمجموع آن را درظرفی با آب شیرگرم ترمیکنند وروزنوروزآنرا روی سفره ویا روی میزغذاخوری میگذارندتا دوستان که برای عرض تبریکی سال نو به خانه ی شان می آیند تناول نمایند.
خوشابه حال آن کس یاکسانی که؛
بدوی تولد یاعلی گوید
آغاز سال نو یاعلی گوید
درمشکلان یاعلی گوید
دمی مردن نیز یاعلی گوید
| نوشته شده در: جمعه دوم فروردین 1387 توسط: سیدرضا کوه بیرونی
|